Ngày An ninh mạng Việt Nam 2026: Kiến tạo niềm tin trong kỷ nguyên AI

Chuỗi hoạt động hưởng ứng Ngày An ninh mạng Việt Nam 2026 do Tạp chí điện tử An ninh mạng Việt Nam tổ chức, hướng tới nâng cao nhận thức, thúc đẩy trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người dùng trong xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh chóng và được ứng dụng sâu rộng, bảo đảm an ninh mạng không còn chỉ là bài toán bảo vệ hệ thống công nghệ thông tin truyền thống. Khi AI có khả năng tiếp cận dữ liệu, tham gia vào quy trình nghiệp vụ và hỗ trợ con người ra quyết định, các tổ chức cần xây dựng phương thức quản trị phù hợp với những rủi ro mới.

Khi AI chuyển từ trả lời sang hành động

Tại Hội thảo “Kiến tạo niềm tin số – Doanh nghiệp Việt chung tay bảo vệ người dùng”, chuyên gia Vũ Mạnh Kiểm đến từ VCI trình bày tham luận với chủ đề “AI Security: Khi AI có thể tự hành động, ai kiểm soát AI?”

Tham luận đặt ra một vấn đề đang nhận được sự quan tâm trong quá trình phát triển và ứng dụng AI: công nghệ này đang chuyển từ vai trò của một công cụ phản hồi yêu cầu sang khả năng đọc dữ liệu, phân tích tình huống, đưa ra quyết định và thực hiện hành động trong phạm vi được trao quyền.

Nếu chatbot truyền thống chủ yếu tạo ra nội dung để người dùng tham khảo, các hệ thống AI thế hệ mới có thể được kết nối với cơ sở dữ liệu, ứng dụng và quy trình nghiệp vụ. AI có thể tìm kiếm thông tin, xử lý yêu cầu, thực hiện tác vụ hoặc phối hợp nhiều công cụ để hoàn thành một mục tiêu.

Khả năng tự chủ cao hơn giúp mở rộng phạm vi ứng dụng của AI, nhưng cũng đặt ra yêu cầu chặt chẽ hơn về an toàn. Một chỉ dẫn sai, dữ liệu đầu vào bị can thiệp, quyền truy cập được cấp quá rộng hoặc hành động không được giám sát có thể tạo ra tác động vượt ra ngoài một câu trả lời không chính xác.

Chuyên gia Vũ Mạnh Kiểm, VNPT Cyber Immunity, trình bày tham luận về an ninh AI tại hội thảo.

AI càng chủ động, cơ chế kiểm soát càng phải rõ ràng

Câu hỏi “ai kiểm soát AI?” không chỉ liên quan đến thuật toán. Đây còn là bài toán tổng thể về con người, dữ liệu, quyền truy cập, quy trình vận hành và trách nhiệm giải trình.

Khi đưa AI vào hoạt động thực tế, doanh nghiệp cần xác định rõ hệ thống được phép truy cập nguồn dữ liệu nào, có thể thực hiện những hành động gì và trong trường hợp nào phải có sự phê duyệt của con người. Quyền hạn cần được giới hạn theo đúng nhiệm vụ, đồng thời các hoạt động quan trọng phải có khả năng ghi nhận, giám sát và truy vết.

Bên cạnh đó, dữ liệu đầu vào và đầu ra của AI cần được bảo vệ trong suốt quá trình xử lý. Những cơ chế kiểm thử, đánh giá rủi ro và ứng phó sự cố cũng cần được thiết kế ngay từ đầu, thay vì chỉ bổ sung sau khi hệ thống đã được đưa vào vận hành.

Con người vẫn giữ vai trò trung tâm trong toàn bộ quá trình này. AI có thể hỗ trợ phân tích và tự động hóa nhiều nhiệm vụ, nhưng tổ chức cần xác định rõ chủ thể chịu trách nhiệm đối với quyết định cuối cùng, nhất là ở những hoạt động có thể ảnh hưởng đến dữ liệu, tài sản, quyền lợi của khách hàng hoặc hoạt động kinh doanh.

An toàn là nền tảng của niềm tin số

Niềm tin số không chỉ được tạo nên bởi khả năng vận hành nhanh chóng hay trải nghiệm thuận tiện. Người dùng và doanh nghiệp cần biết dữ liệu của mình được bảo vệ như thế nào, hệ thống AI hoạt động trong giới hạn nào và ai chịu trách nhiệm khi xảy ra sai lệch.

Vì vậy, AI Security cần được nhìn nhận như một phần xuyên suốt trong vòng đời của hệ thống AI, từ thiết kế, phát triển, kiểm thử đến triển khai và vận hành. Cách tiếp cận chủ động giúp doanh nghiệp nhận diện sớm rủi ro, xây dựng cơ chế kiểm soát phù hợp và khai thác hiệu quả hơn những giá trị mà AI mang lại.

Thông qua việc tham gia Ngày An ninh mạng Việt Nam 2026, VCI tiếp tục chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm và góc nhìn chuyên môn với cộng đồng doanh nghiệp. Hoạt động này góp phần thúc đẩy nhận thức rằng đổi mới sáng tạo và an toàn cần được triển khai song hành.

AI càng có khả năng chủ động, yêu cầu về bảo vệ và kiểm soát càng phải được nâng cao. Đây là nền tảng để công nghệ phát triển mạnh mẽ nhưng vẫn an toàn, minh bạch và đáng tin cậy, qua đó cùng kiến tạo một không gian mạng nhân văn cho mỗi người.